Şizofreni Belirtileri Nelerdir?

Şizofreni nedir sorusuna en net cevap, zihinsel bir rahatsızlık olarak tanımlanır ve en karakteristik özellikleri düşünce, hareket ve duygularda ifade bozukluğu, gerçeğin algılanmasında çarpıklık ve insanlar ile iletişimi bozan bir hastalıktır.

Gerçek ve deneyimli bir terapist ve ilaç tedavisi ile kontrol altına alınabilen, hayatın bir döneminde yaşansa bile atlatılabilen bir hastalık olarak da tanımlanabilir.
Şizofreniyi bölünmüş kişilik olarak tanımlayanlar yanılıyorlar. Bir psikoz türü olarak gerçeklerin algılanışını değiştiren zihinsel bir oyun demek bölünmüş kişilik demekten daha mantıklıdır. Seslerin, duyguların ve düşüncelerin karma karışık olduğu ancak doğru bir tedavi ile yaşama dönmenin mümkün olduğu bir hastalık türüdür.
Birden karşılaşılan bu değişimlere psikotik epizod denmektedir. Bu psikotik epizodları şizofreniler hayatlarında tek kez yaşayabilirler veya birden fazla yaşayabilirler. Bu şizofreninin şiddeti ile ilgilidir. Tedavisine başlanmamış veya tedavisi reddedilmiş şizofreni hastalıklarında epizodların şiddeti ve görülme sıklığı artmaktadır.

Şizofreni Türleri Nelerdir?

Şizofreniler karakteristik özelliklerine, belirtilerine ve şiddetine göre çeşitli türlere ayrılmaktadır;

  • Paranoid Şizofreni

Duygu, düşünce ve konuşma olarak gayet normal görünen paranoid şizofrenler, birinin kendisini sürekli cezalandırdığı veya kendisine zulmettiği yönünde sanrılar yaşarlar. Paranoya ile şizofrenin bir araya geldiği türdür.

  • Hebefrenik Şizofreni

Konuşma olarak paranoid şizofreniden daha karmaşık görünürler, tutarlılık söz konusu değildir, zihinsel olarak bir karışıklık söz konusudur. Yüz şeklinin duygu yansıtmadığı görülür. Rutinlerini bile sürdürmede karışıklık ve anormallik yaşarlar.

  • Katatonik Şizofreni

Daha çok fiziksel belirtilerin görüldüğü katatonik şizofreniler, hareketsiz olmaları ve tepki vermemeleri ile tanınırlar. Duruş ve mimik olarak durgunluk söz konusudur. Bazen taklit yapmayı severler.

  • Ayrışmamış Şizofreni

Uzmanlar şizofren hastayı incelediklerinde paranoid, hebefrenik veya katatonik belirtilerinden birine rastlayamadıklarında ayrışmamış şizofreni tanısı koyarlar.

  • Rezidüel Şizofreni

Gittikçe sakinleşen ve belirtileri azalan, normalleşmeye yaklaşan şizofreni türüdür. Şizofreni belirtileri giderek sönmektedir. İyileşmeye en yakın gruptur.

Şizofreni Belirtileri Nelerdir?

Farklı zamanlarda farklı özellikler görülse de şizofreni belirtileri birden ve oldukça şiddetli olarak gelişebilmektedir.

Pozitif belirtiler

  • Delüzyon: Gerçeklikten kopuk bile olsa hastanın inanmaya devam ettiği düşüncelerdir. Kendisini olağanüstü bir güce sahip biri olarak görebilmektedir.
  • Halüsinasyon: Duyu organlarının (özellikle göz ve kulak) gerçekliği olmayan şeyleri algılamasıdır. Olmayan ses, olmayan görüntü veya koku gibi durumların varmış gibi algılanmasıdır. Hasta bu görüntü, ses veya kokunun olduğu yönünde inatçıdır.

Dezorganize belirtileri

Zihnin tepkisel veya düşünsel olarak organize olamamasıdır.

  • Karşıdaki ile iletişimini zorlaştıran anlamsız kelimeler ve mimikler,
  • Düşünceler arası hızlı geçiş,
  • Karar verememe,
  • Anlam verilemeyen şeylerin yazılması,
  • Unutkanlık,
  • Garip yürüme davranışları,
  • Sebepsiz problemler türetme

Negatif belirtiler

  • Güleceği yerde ağlaması veya susması gereken yerde aşırı bir şekilde anlamsız gülmesi,
  • Sosyal ortamdan çekilme,
  • Motive olmada güçlük,
  • Hayattan alınan zevkin azalması,
  • Öz bakım becerilerinin azlığı,
  • Duyguların aşırı uçta yaşanması, duygu patlamaları,
  • Hareket etmeden uzun süre oturma, yatma veya uzanma,

Şizofreni Nedenleri Nelerdir?

Biyolojik kökenli olduğu kanıtlanmış olan şizofreninin tek ve gerçek bir sebebi yoktur. Birden fazla faktörün bir araya gelmesiyle ortaya çıktığı düşünülmektedir. Bu faktörler;

  • Genetik, anneden ve babadan çocuğa geçebildiği bilinmektedir.
  • Beynin kimyası, dopaminlere karşı hassasiyet veya aşırı dopamin üretimi.
  • Beyin anomalisi, Farklı türdeki hastalarda da görülmesine rağmen şizofrenilerde beynin normal dışı bir özellikte olduğu kanıtlanmıştır.
  • Çevresel etkenler, aşırı stres, sosyalleşmenin azlığı ve viral enfeksiyonların genetik olarak şizofreni görülebilecek hastaların yakalanma oranlarını arttırdığı görülmektedir.

Şizofreni kimlerde görülür?

Cinsiyet ayrımı yapmaksızın, yoğun stresli geçen ergenlik çağından itibaren yetişkinliğin her döneminde herkeste görülebilmektedir. En sık rastlanan vakalar 20 yaş ile 30 yaş arasıdır.

Şizofreni teşhisi nasıl konur?

Şizofreni şüphesi ile uzmana başvuran kişinin öncelikle biyolojik testleri yapılır. Farklı bir hastalık olup olmadığı kontrol edildikten sonra hasta psikiyatrist veya psikologa yönlendirilir. Geçerliliği ve güvenirliliği kanıtlanmış bir takım testler ve bulguların kaydedilmesiyle hasta psikotik yönden değerlendirmeye tabi tutulur. Son 6 ay içinde çok belirti gösteren hastaya şizofreni tanısı konur.

Şizofreni nasıl tedavi edilir?

Belirtilerin oldukça azaltılması ve hastalığın seyrinin yavaşlatılması için; şizofreni tedavisinde kullanılan yöntemler aşağıda verilmiştir;

  • İlaç tedavisi: Antipsikotik ilaçların kullanıldığı bu tedavi şeklinde, halüsinasyonların ve sanrıların azaltılması hedeflenir. Zyprexa, Seroquel, Saphris, Risperdal, Invega, Geodon, Clorazil, Abilify isimli yeni ilaçların yanı sıra, Mellaril, Trilafon, Stelazine, Navane, Haldol, Prolixin, Thorazine isimli eski ilaçlar da kullanılmaktadır.
  • Psikososyal terapi: Belirtileri kontrol etmenin yanı sıra sosyal hayattan zevk almayı da hedefleyen terapi teknikleri vardır. Rehabilitasyon amaçlı terapide, sosyal becerilerin tekrar kazandırılması ve hastanın yaşamına dışarıda da devam edebilmesi amaçlanır. Bireysel psikoterapi, hastalığın anlaşılıp belirtileri ile başa çıkma becerilerinin öğrenilmesini amaçlar. Aile terapisinde hastanın ailesinin desteği sağlanır ve son olarak grup terapi veya destek gruplarında hastanın yalnız olmadığı öğretilip, aynı hastalıktaki kişilerin birbirlerine destek olması sağlanır.
  • Klinik tedavi: Çok şiddetli belirtiler gösteren hastaların kliniğe yatıp tedavi olması iyileşmesini hızlandırır. Bu tedavide, elektrokonvulsif terapi adı verilen elektrik şoku ile tedavi vardır. Beynin anormal yapıda olması nedeniyle çok şiddetli vakalarda beyin cerrahının müdahale edebileceği zamanlar da olabilmektedir.

Şizofreni tehlikeli bir hastalık mı?

Şizofreni ile ilgili en yanlış bilgi, bu hastaların tehlikeli olabileceği düşüncesidir. Zaten yalnız kalmayı ve tepkisiz olmayı seçen şizofrenler, bu hastalığının yanında maddenin kötüye kullanımı gibi bir durum yaşıyorlarsa, maddenin etkisi ile şiddet davranışına yönelebilirler ancak normal seyreden bir şizofreni vakasında herhangi bir tehlike söz konusu değildir. Başkalarına zarar verdikleri çok az görülse de; şizofreni hastalarının daha çok kendilerine zarar verme eğiliminde oldukları görülür.

Tavsiye Bağlantı: Psikoloji Gazetesi

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir